Op de kunstijsbaan maakt je schaatskeuze weinig uit, op natuurijs des te meer. Hobbels, scheuren, lange rechte einden en soms kilometers tocht: het buitenijs stelt zijn eigen eisen. Dit is de eerlijke gids voor de vraag die elke vriesperiode terugkomt: welke schaatsen neem ik mee?
Noren: de koning van het natuurijs
Voor wie kilometers wil maken zijn noren de klassieke keuze: lange, lage ijzers met veel snelheid en stabiliteit op rechte stukken. Juist op natuurijs komen ze tot hun recht: op toertochten zie je vrijwel niets anders. De lange ijzers "overbruggen" kleine oneffenheden beter dan korte, en je glijdt er moeiteloos mee door.
Kanttekeningen: noren vragen enige techniek (de lange ijzers sturen traag), en je enkels moeten wat gewend zijn. Voor een eerste kennismaking met schaatsen überhaupt zijn ze niet de makkelijkste start, zie Voor het eerst schaatsen op natuurijs.
Klapschaatsen (waarbij de hiel loskomt) zijn gebouwd voor glad kunstijs; op hobbelig natuurijs heb je weinig aan het klapmechanisme en is een vaste noor juist prettiger en robuuster.
IJshockey- en kunstschaatsen: prima voor het baantje
Voor een middagje op de ondergespoten ijsbaan of de sloot achter het huis zijn ijshockeyschaatsen een uitstekende keuze: wendbaar, stevige enkelsteun, lekker warm. Kunstschaatsen kunnen ook, al haken de kartels aan de voorkant soms achter ruw ijs. Snelheid maken op lange stukken is met beide lastiger, maar dat is op een baanvak van 400 meter geen bezwaar.
Voor kinderen zijn ijshockey- of kunstschaatsen (of verstelbare kinderschaatsen) zelfs de béste keuze: makkelijk, stabiel en warm. Meer daarover in Schaatsen met kinderen op natuurijs.
Friese doorlopers: nostalgie die nog steeds werkt
De houten Friese doorloper, ondergebonden onder een stevige winterschoen, is de schaats waarop generaties Nederlanders het ijs verkenden. Voor verzamelaars en romantici, maar wees eerlijk: moderne noren schaatsen makkelijker. Heb je nog een paar op zolder, laat ze dan in elk geval slijpen voordat je ze onderbindt.
Waar je op let bij aanschaf
- Pasvorm boven alles: een knellende schaats maakt elke tocht een lijdensweg, een te ruime geeft blaren en koude voeten. Pas ze met de sokken die je echt draagt.
- Tweedehands is prima: natuurijs komt in Nederland te weinig voor om voor één winter de hoofdprijs te betalen. Controleer of de ijzers recht zijn en nog "vlees" hebben om te slijpen.
- Lage instap of veters? Veterschaatsen geven de beste steun; schaatsen met snelsluiting zijn handig met koude vingers.
- Bandjes of beugels mee voor onderweg, plus een beschermhoesje voor de ijzers: over een brug of parkeerplaats lopen op blank staal maakt ze in één keer bot.
Onderhoud: scherp het ijs op
Bot staal is de grootste spelbreker op natuurijs. Laat je schaatsen aan het begin van elke winter slijpen (of doe het zelf met een goede slijper) en droog de ijzers na elke schaatsdag af: roestputjes schaats je niet meer weg. Natuurijs met takjes en zand maakt ijzers sneller bot dan kunstijs; wie veel rijdt, slijpt halverwege de vorstperiode nog een keer.
Kort advies
- Toertochten en kilometers op groot water: noren.
- Baantje, sloot en gezin: ijshockey- of kunstschaatsen.
- Kinderen: verstelbare kinder-, hockey- of kunstschaatsen, plus helm en handschoenen.
- Alles: scherp geslepen, goed passend, met hoesjes in de tas.
En waar je die schaatsen kunt onderbinden? Dat zie je op de live ijskaart, inclusief wat voor water het is, zodat je weet of het een noren-dag of een hockeyschaats-middag wordt.